Over focus en uw gedachten

Een zegen of een vloek?


Greet Dom, Mindfulnesstrainer bij Itam, neemt u mee in het brein. Deze maand op de #trainjebrein agenda: de wandelende geest

Herkent u deze twee situaties?

U zit al een tijdje naar een presentatie op het werk te luisteren. Het duurt wel vrij lang, en het meeste lijkt al gezegd. Zonder dat u het echt beseft, dwaalt uw aandacht af, denkend aan de taken voor de rest van de dag, of aan een gesprek dat u vorige week had over een project. Tot het plots stil wordt in de zaal, niemand spreekt, en tot uw grote schrik beseft u dat iedereen aan de tafel naar u zit aan te staren, wachtend op een antwoord blijkbaar, werd er zonet een vraag aan u gericht.

Of u staat na een verkwikkende nachtrust onder de douche, en plots… de gouden inval! Een oplossing of een inzicht rond een kwestie waar u al een tijdje over zit na te denken, valt gewoon uit het niets naar beneden.

Beide situaties zijn voorbeelden van ‘de wandelende geest’. Een vloek in de eerste, een zegen in de tweede situatie.

 

Wat is dat eigenlijk, die wandelende geest?

Een wandelende geest is een niet-gefocuste geest. Een geest die afdwaalt op momenten dat men eigenlijk gefocust wil zijn. Iedereen kent wel voorbeelden. U zit aan uw computer te werken, en tussendoor krijgt u plots de neiging om een binnenkomende e-mailmelding te bekijken. En voor u het weet zit u te surfen, of een sms te versturen. Of die tekst die maar niet afraakt, omdat uw denken u steeds meeneemt naar andere (leukere) momenten. Of wegdromen tijdens een presentatie, zoals in het eerste voorbeeld. Of gewoon dagdromen, tijdens het nietsdoen.

Wist u dat we zelfs 47% van onze wakkere tijd afgedwaald zijn? Dat blijkt uit onderzoek door M. Killingsworth en D. Gilbert.

 

Waar is die focus dan naartoe?

Als we afdwalen wordt een set van hersengebieden geactiveerd die men het Default Mode Netwerk noemt. Dit netwerk van verschillende delen van de hersenen is actief wanneer we bijvoorbeeld dagdromen, fantaseren, plannen, visie ontwikkelen, en ook piekeren. De exacte werking van dit complexe gebied is nog niet helemaal doorgrond, veel vindt plaats op een onderbewust niveau. Men heeft al wel ontdekt dat het ook creatieve processen oplevert. Dit is bijvoorbeeld het geval in de tweede situatie die in de inleiding beschreven staat, een plotse creatieve ingeving op een totaal onverwachts moment. Dit Default Mode Network werkt het best wanneer we slapen, dagdromen of niet gefocust zijn.

Er is dus helemaal niets verkeerds aan ‘mind wandering’. Zonder dit Default Mode Network zouden we wellicht niet kunnen dagdromen, toekomstplannen bedenken, of creatieve ingevingen hebben. Maar als een wandelende geest teveel de overhand heeft, lukt het niet om aandacht te richten, en geconcentreerd, efficiënt te werken. Of om volledig aanwezig te zijn bij een gesprek.

De ‘Wandering Mind’, een zegen en een vloek. Wat nu?

Aandachtsmanagement: weten waar uw mind uithangt en bewust bijsturen

Waar het om gaat is dat uw bewustzijn ontwikkelt over de verschillende toestanden waarin uw geest zich kan bevinden. Hierdoor kan u uw aandacht op een doelgerichte manier inzetten.

Focus wanneer het nodig is, en uw wandelende geest uitlaten wanneer het speeltijd is.

Managen van aandacht is het onderscheid tussen focus en mind wandering goed kennen, weten waar ze uithangen in uw hoofd, en voelen wie er op welk moment de baas is. Als u dat weet, kan u sturen.

 

Hoe pakt u dat aan? Twee manieren van aandacht managen

Een eerste manier om meer aandachtsmanagement te ontwikkelen ligt op een concreet, gedragsmatig niveau.

Zo kan u bijvoorbeeld bewust in uw agenda focusmomenten inplannen, met daarnaast ook ‘afdwaalmomenten’. Bijvoorbeeld een half uur bewust werken aan een taak, waarbij u afleiding consequent bant. Vliegtuigmodus aan op de smartphone, oortjes in als het druk is om u heen. Om dan vervolgens een korte en bewuste pauze te nemen om niets te doen. Maar dan ook echt niets. Even naar de koffieautomaat lopen – zonder telefoon -, een praatje maken, even stretchen achter uw bureau.

U kan zichzelf ook in kleine dingen oefenen in niets-doen. Laat de smartphone eens in uw tas zitten terwijl u op de trein wacht. Blik op oneindig en dagdromen. Het Default Mode Network is ondertussen op de achtergrond haar werk aan het doen zonder dat u zich daar bewust van hoeft te zijn. Te vergelijken met bepaalde programma’s op uw computer die op de achtergrond draaien en hun werk doen.

Een tweede, meer diepgaande manier om aandacht te managen is meditatie. Meer diepgaand, in de zin dat er een diepe verankering in het brein plaatsvindt als we bewust en met aandacht observeren

Mindfulnessmeditatie leert u niet alleen wat focus is en hoe u die kan versterken. Belangrijker nog zijn de inzichten die u gaandeweg verzamelt over hoe dat nu precies werkt in uw systeem en in uw hoofd. U ontdekt de grilligheid van uw geest en van uw aandacht, en vooral ook leert u daar op een goede manier mee omgaan. U ontdekt patronen in uw denken en in uw afdwalen. U traint uw ‘aandachtsspier’, door dat spel in uw hoofd van focus en afdwalen te doorgronden, en telkens opnieuw bewust te kiezen voor wat best past op dat moment, focus of afdwalen.

Als u dit oefent, gaat de werkdag er anders uitzien. Zoek eens voor uzelf uit op welke momenten van de dag u het gemakkelijkst uw focuspieken hebt, en organiseer uw agenda daaromheen. En andersom, de dipmomenten zijn geschikte gelegenheden om uw wandering mind uit te laten en haar werk te laten doen.

Ga terug